Journal of Public Administration ددوی
دانشكدة مديريت دانشگاه تهران دورة 8، شمارة 3 پاييز 1395
صص. 414- 393

ارائة الگوي نيازهاي كاربران دولت همراه در ايران
نورمحمد يعقوبي1، حبيب ابراهيم پور2، رويا شاكري3
چكيده: تأثير مهم دولت همراه بر آيندة كسب وكارها و جوامع در مطالعات متعـددي بـه اثبـاترسيده است. هدف تحقيق حاضر، ارائة مدلي براي نيازها و ملزومات كـاربري دولـت همـراه بـراساس مرور ادبيات تحقيق و اعتبارسنجي مدل پيشنهادي است. يافتهها حاكي از آن اسـت كـهتراكنشهاي كارا و اثربخش شامل زمان، امن يـت و حـريم خصوصـي، قابل يـت اعتمـاد و هز ينـه مهمترين و ضروريترين ب عد براي دستيابي به خدمات موفق دولت همـراه اسـت. بـه دنبـال آنكيفيت خدمات شامل ضمانت و تضمين، مسئوليت پـذيري و قابل يـت اطمي نـان؛ ارتبـاط متقابـلدولـت و شـهروندان شـامل صـحت محتـوا و شـفافسـازي در تـراكنشهـاي مـالي، قابليـت تعامل پذيري در سطوح مختلف و شهروندمدار ي؛ ارزش دركشده شـامل سـودمندي درك شـدة خدمات و سهولت دركشدة استفاده از خدمات و در نهايت عامليت (كاركردگرايي) شامل قابليت دسترسي، خودكارآمدي و واسط كاربري از نيازهـاي كـاربران دولـت همـراه در ايـران بـه شـمار ميروند.

واژه هاي كليدي: خدمات دولتي، دولت همراه، شهروندان.

استاد مديريت دولتي، دانشكدة اقتصاد و مديريت، دانشگاه سيستان و بلوجستان، زاهدان، ايران
دانشيار مديريت دولتي، دانشكدة ادبيات و علوم انساني، دانشگاه محقق اردبيلي، اردبيل، ايران
مربي گروه مديريت ، دانشكدة علوم انساني، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد سنندج، سنندج، ايران

تاريخ دريافت مقاله: 18/03/1395 تاريخ پذيرش نهايي مقاله: 02/06/1395نويسندة مسئول مقاله: حبيب ابراهيم پور
E-mail: ebrahimpourh@yahoo.com
مقدمه
يكي از ويژگيهاي روزگاري كه در آن به سر ميبريم، گسترش روزافزون فناوريها و پيوند آنهـابا زندگي انسانهاست. از ميان فناوريهاي كنوني شايد بتوان گفـت نقـش فنـاوري اطلاعـات وارتباطات (فاوا) از همه پررنگتر است. فاوا، جهاني به همپيوسته را پديدار سـاخته و تجربـههـايتازهاي را براي انسانها آفريده است كه پيش تر نبودهاند (خالقي، پورعزت، رهبر و قاضـي نـوري، 1392). توسعه و كاربري فناوري در حوزههاي مختلف بهويـژه در حـوزة كسـب وكـار و تجـارت، حاصل قابليتهاي خاص فناوري هايي است كه امروزه در دنياي كسبوكار با اقبال فراوان روبه رو شده اند. انسان هزارة سوم در تلاش است با شـتاب دادن بـه رونـد توسـعه و كـاربري فنـاوري دربخش هاي مختلف نظام اجتماعي از الگوي سنتي فاصله گرفته و الگوي جديد متناسب با الزامـاتعصر اطلاعات ايجاد كند. در اين راستا و همانند اغلـب تـأمين كننـدگان محصـولات و خـدمات،دولتها طي دهه هاي اخير به سرعت بـه سـمت سـرمايهگـذاري روي فنـاوري هـاي نـوين ارائـة محصولات و خدمات به شهروندان، بهعنوان راهي بـراي كنتـرل هزينـههـا و تحقـق انتظـاراتشهروندان روي آوردهاند و استفاده از اين فناوريها را بهعنوان ضرورت راهبردي، در دسـتور كـارخود قرار دادهاند. مروري بر تجربههاي اخير دنياي در حال توسعه نشان ميدهد كشـورهايي كـهزمينة مساعدي براي استفاده از فاوا ايجاد كردهاند، آن را به منزلة اولويت خطمشيگـذاري تعيـينكردهاند و دستيابي به اين اولويت را در رأس برنامههاي خود قرار دادهاند، عزم اين كشورها بـرايسهمآفريني در دنياي ديجيتال با فعاليـت هـا ي متمركـز و هدفمنـدي انعكـاس مـييابـد كـه بـابرنامه هاي سطوح عالي پشتيباني و مشاركتهاي پويـاي بخـش دولتـي و خصوصـي حمايـت وتقويت ميشوند (اميديان و همكاران، 1394). دولت همراه (سيار)1 به معناي به كـارگيري فنـاوريارتباطــات بــيســيم همــراه در درون دولــت و ارائــ ة خــدمات و اطلاعــات بــه شــهروندان وكسب وكارهاست (سرفرازي، 1389). هرچند چشـم انـداز وضـعيت مطلـوب در نگـاه انسـانهـا ونظام هاي سياسي بسيار متنوع و گسترده است. اهداف توسعه چندگانهانـد ؛ بـه طـوري كـه ضـمنسروكار داشتن با ارتقاي سـطح توليـد و مصـرف، دغدغـة آزادي، عـدالت، امنيـت و يكپـارچگيانسان ها را نيز بر عهده دارند (دباغ و نفري، 1388). پيادهسازي دولت همراه منـافعي را در بـردارد كه از آن جمله مي توان به افزايش كارايي فعاليتهاي دولتي، افـزايش اثربخشـي سـازمان هـاي دولتي، گسترش و بهبود خدمات، كاهش هزينههاي سازمانها و افـزايش دموكراسـي در جامعـه اشاره كرد (كيم، يون، پارك و هان، 2004). ساير مزيت هاي دولت همراه عبـارت انـد از (تريمـا وشينگ، 2008):
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Mobile Government
خدمات دولت همراه، تحويل و ارائة خدمات و اطلاعات دولت را بهبود و ارتقا ميدهد.
برخلاف فناوريهاي سيمي، فناوريهاي همراه در سطوح متفاوت جامعـه مـي تواننـدعادلانهتر و يكسانتر توزيع شوند و در كشورهايي كه مشكلات و چالشهاي فناورانه و اقتصادي دارند، سريعتر رشد مي كنند.
در مقايسه با شبكههاي سيمي، به نظر ميرسد شبكههاي بيسـيم انتخـاب مـؤثرتريبراي كشورهايي با جمعيت متراكم و مشكلات مربوط به زمين باشد.
برنامههاي كاربردي دولت همراه ميتوانند از بـه وجودآمـدن مشـكلاتي ماننـد فسـاد وبهره وري پاي ين كه مؤسسه هاي دولتي با آن مواجهاند، جلوگيري كنند.
دولت همراه كارايي و اثربخشي كاركنان دولت را افزايش ميدهـد. بـا كمـك فنـاوريهمراه، كاركنان دولت ميتوانند به اطلاعات مورد نياز خود در زمـان واقعـي دسترسـيپيدا كنند.
پيادهسازي دولت همراه هنوز در مراحل بسـيار ابتـدايي قـرار دارد. گـذار و انتقـال از دولـتالكترونيكي به دولت همراه به تحقيق و بررسي فرايند يكپارچهسازي بـين دولـت الكترونيكـي ودولت همراه نياز دارد. به علاوه در فرايند گذار، تمام فشارهاي مؤثر بر آن بايد بررسي شوند. چنين فشارهايي بين ملتها متفاوت است و براي نمونه، زيرساختهاي اطلاعاتي و فناورانة ملي، ميزان نفوذ دستگاههاي همـراه، پـذيرش كـاربران، فشـارهاي عمـومي و اجتمـاعي و امنيـت و حـريمخصوصي را شامل ميشود (الخمايسه، لاورنس و زميجوسكا، 2006).
معرفي فناوريها يا سيستمهاي جديد، به ظهور فعاليتهاي جديـد و متعاقـب آن، نيـازهـايجديد براي پشتيباني و حمايت فناورانة بيشتر منجر مـي شـود. كـاربران در فراينـد انتخـاب تـأثيربسزايي دارند (نوسيبه و استربورك، 2000). نيازهاي كـاربران، آنچـه بايـد ارائـه شـود را تعريـفمي كند. چنانچه نيازهاي كاربران ب هطور كامل درك شود و خدمات بر پاية تأمين اين نيازها ارائـهشوند، كاربران خدمات ارائهشده را مطابق با نيازهاي خـود مـيبيننـد و از خـدمات دولـت همـراهاستفاده ميكنند. به اين ترتيب كاربران از اين نوع خدمات استقبال مي كنند و احتمال بـروز رفتـارواقعي استفاده افزايش مي يابد. در اين مقاله، شهروندان كاربران خدمات در نظر گرفته مي شـود و نيازها براساس آنچه شهروندان احتياج دارند، طراحي شدهانـد. تـأثير مهـم دولـت همـراه بـر آي نـدة كسبوكارها و جوامع در مطالعات متعددي به اثبات رسيده است. از اين رو، دولت و دست اندركاران اين حوزه در ساير بخشهاي خصوصي، ني مهخصوصي و… ملزم به درك دقيق نيازها و ترجيحات كاربران مختلف، بهمنظور خدمات رساني بهتر به آنهـا و پـذيرش دولـت همـراه توسـط كـاربرانهستند. بديهي است چنانچه خدمات رساني دولت همراه مبتني بر نيازهاي كاربران باشد، كـاربرانخدمات ارائه شده را مي پذيرند. شناسايي و اولويتبندي نيازهاي هر يك از كاربران، فرايندي مهمو اساسي در جهت ارتقا، بهبود و استانداردسازي خدمات دولت همراه است. در همين رابطه، هدف تحقيق حاضر ارائة مدلي براي نيازها و ملزومات كـاربر ي دولـت همـراه براسـاس مـرور ادب يـات تحقيق و اعتبارسنجي مدل است.
پيشينة نظري پژوهش
در سالهاي پاياني قرن نوزده، با اضافه شدن ادارة امور عمومي به عنوان حوزة علمي بين رشتهاي بـه مجموعة رشتههاي آكادميك دانشگاهي، بنيان هاي اولية نظري مديريت دولتي به صورت پراكنـده و ناهمگون تحت تأثير كاوش مباحث كشورداري و ادارة امور عمومي از رشتههاي علوم انساني، به ويژه فلسفه، علوم سياسي، جامعه شناسي و اقتصاد به عاريت گرفته شد (سالارزهي و ابـراهيم پـور، 1391).
در تعريفي جامع، دولت همراه به استراتژي و پيادهسازي انواع فناوريهاي بيسيم و موبايل، خدمات، كاربردها و دستگاههاي سيار براي بهبودي منافع گروههاي مختلف (شامل شهروندان، شـركت هـا و مؤسسه هاي دولتي) كه با دولت الكترونيكي سروكار دارند، گفته ميشـود . همچنـين دولـت همـراه استراتژي و پيادهسازي خدمات دولتي از طريق يك سكوي موبايل براي تأمين كـاربران خـود (هـم مردم و هم كاركنان) با استفاده از خـدمات اطلاعـات از هرجـا و در هـر وقـت تعريـف شـده اسـت(سرفرازي، 1389). درك عواملي كه موجب ميشوند افراد، فناوريها و سيستمهاي اطلاعاتي جديد را بپذيرند و از آنها استفاده كنند و ايجـاد وضـعيتي كـه فنـاوري مـد نظـر پذيرفتـه شـود، يكـي ازموضوعات مهم در پژوهشها و مطالعات مرتبط با فناوري است (كينگ و هي، 2006).
بر اساس مدلهاي پذيرش فناوري ميتوان گفت، زماني كاربران فناوري جديد را مي پذيرنـدكه منطبق بر نيازها و خواستههاي آنان باشـد. از آنجـا كـه دولـت همـراه مبتنـي بـر اسـتفاده ازفناوريهاي همراه است، اگر خدمات دولت همراه بر پاية نيازهاي هر يك از كـاربران طراحـي وارائه شوند، كاربران استفاده از آن خدمات را مي پذيرند، در نتيجه باتوجه به تناظر بـين دو مفهـومپذيرش فناوري و تطابق فناوري با نيازهاي كاربران، ميتوان از سازههاي مخـتص بـه الگوهـايپذيرش فناوري، بهعنوان پيشبينهاي1 الگوي نيازهاي كاربران دولت همراه بهره بـرد . پـس درادامه به معرفي مدلهاي مطرح در زمينة پذيرش فنـاوري پرداختـه مـي شـود . گفتنـي اسـت، در بسياري از تحقيقات و مطالعات انجامشده در زمينة پذيرش فناوري، اين مدلها به عنـوان مبنـاينظري تحقيقات استفاده شده است. مفهوم اصلي و زيربنايي تمام مدلهـاي پـذيرش فنـاوري درشكل 1 نشان داده شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Antecedents

شكل
1
.
اولي

الگوي
ة

فناوري

پذيرش

واكنش

هاي

به

نسبت

فردي

فناوري

از

استفاده

فناوري

از

استفاده

قصد

استفادة

فناوري

از

واقعي

شكل

1

.

اولي

الگوي

ة

فناوري



قیمت: تومان


پاسخ دهید