دانشگاه آزاد اسلامي
واحد رشت
دانشکده علوم انساني
گروه آموزشي تربيت بدني
رشته: تربيت بدني گرايش: فيزيولوژي ورزشي
عنوان:
رابطه آمادگي جسماني با شاخص توده بدن و محيط کمر در پسران دانش آموز 8 تا 10 ساله
استاد راهنما:
دكتر فرهاد رحماني نيا
نگارش:
محمد علي سياوش مقدم
تابستان 93
دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت
حوزه معاونت پژوهشي
تعهد نامه اصالت رساله يا پايان نامه
اينجانب محمد علي سياوش مقدم دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته در رشته تربيت بدني که در تاريخ 23/06/1393 از پايان نامه خود تحت عنوان: ” رابطه آمادگي جسماني با شاخص توده بدن و محيط کمر در پسران دانش آموز 8 تا 10 ساله” با کسب نمره 5/17 و درجه بسيار خوب دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد مي شوم:
?) اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاورد هاي علمي و پژوهشي ديگران ( اعم از پايان نامه ، کتاب ، مقاله و…. ) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوط ذکر و درج کرده ام.
2) اين پايان نامه قبلا براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي ( هم سطح ، پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
?) چنانچه بعد از فراغت از تحصيل ، قصد استفاده وهرگونه بهره برداري اعم ازچاپ کتاب?ثبت اختراع و… از اين پايان نامه داشته باشيم ،از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4) چنانچه در هر مقطعي زماني خلاف موارد فوق ثابت شود،عواقب ناشي ازآن را مي پذيرم و و احددانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي:
تاريخ و امضا:
فهرست مطالب

عنوان صفحه
چکيده.1
فصل اول: طرح تحقيق
1-1- مقدمه..3
1-2- بيان مسئله..4
1-3- اهميت و ضرورت پژوهش..6
1-4- اهداف پژوهش..7
1-4-1- هدف کلي..7
1-4-2- اهداف اختصاصي..7
1-5- فرضيه‌هاي پژوهش..8
1-6- پيش‌فرض‌هاي پژوهش..8
1-7- محدوديت‌هاي پژوهش..8
1-7-1- محدوديت‌هاي قابل‌کنترل..8
1-7-2- محدوديتهاي غيرقابل‌کنترل..9
1-8- روش پژوهش.9
1-9- تعريف اصطلاحات و واژههاي پژوهش.9
فصل دوم: مباني نظري و پيشينه تحقيق
?-1- مقدمه12
?-2- تعريف اضافه‌وزن و چاقي12
?-?- تداوم اضافه‌وزن و چاقي از کودکي تا بزرگ‌سالي12
?-4- چاقي دوران کودکي و پيامدهاي تندرستي طولاني‌مدت13
?-5- ارزيابي ترکيب بدني در کودکان و نوجوانان15
?-5-1- تغييرات در ترکيب بدني15
?-5-2- ارزيابي ترکيب بدني16
?-5-3- شاخص توده بدن16
?-5-4- نسبت محيط کمر به لگن20
?-5-5- محيط کمر21
?-6- علل چاقي22
?-6-1- رژيم غذايي22
?-6-2- فعاليت جسماني22
?-6-3- عوامل مربوط به سوخت‌وساز ( عوامل متابوليکي)23
?-7- اثرات عوامل محيطي روي گسترش چاقي دوران کودکي23
?-8- عوامل رفتاري چاقي و اثرات محيطي24
?-9- ضرورت تعديل‌هاي محيطي براي ايجاد دگرگوني به‌سوي سبک زندگي فعال25
?-10- نقش زمينه‌هاي محيطي مختلف26
?-11- مروري بر مقالات گذشته27
2-12- جمع بندي32
فصل سوم: روش تحقيق
3-1- مقدمه34
3-2- روش پژوهش34
3-3- جامعه آماري و نحوه گزينش نمونه‌ها34
3-4- روش انجام پژوهش و نحوه گردآوري اطلاعات34
3-4-1- مرحله اول؛ ثبت‌نام و آماده سازي آزمودني34
3-4-2- مرحله دوم – اندازه‌گيري متغيرهاي پژوهش35
3-4-2-1- اندازه‌گيري قد35
3-4-2-2- اندازه‌گيري وزن36
3-4-2-3- اندازهگيري محيط کمر37
3-4-2-4- آزمون دراز و نشست با زانوي خميده37
3-4-2-5- آزمون پرش طول38
3-4-2-6- آزمون دوي رفت و برگشت38
3-5- ابزار اندازهگيري39
3-5-1-کرونومتر ديجيتال: با دقت دهم ثانيه، ساخت چين، براي زمان کنترل نبض در آزمون توان هوازي40
3-5-2-متر نواري پلاستيکي: با دقت ميلي‌متر، براي اندازهگيري طول و محيط قسمت‌هاي مختلف بدن39
3-5-3- ترازوي اندازه‌گيري: ساخت آلمان براي اندازهگيري وزن آزمودني39
3-6- روش‌هاي آماري39
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها
4-1. مقدمه42
4-2. تجزيه و تحليل توصيفي دادهها41
4-3. بررسي طبيعي بودن توزيع دادهها42
4-4. آزمون فرضيههاي پژوهش43
فصل پنجم: بحث و نتيجه‌گيري
5-1 مقدمه52
5-2 خلاصه پژوهش53
?-? خلاصه نتايج پژوهش53
?-?- بحث و بررسي54
5-5 جمع‌بندي58
5-6 پيشنهادهاي پژوهشي59
5-7 پيشنهادهاي کاربردي59
منابع و مأخذ60
پيوستها70
فهرست جدولها
عنوان صفحه
جدول 2-?. عوارض بالقوه مرتبط با چاقي در کودکان و نوجوانان15
جدول 4-1. بررسي توصيفي اطلاعات پژوهش41
جدول 4-2. رده هاي وزني به تفکيک سن42
جدول 4-3. نتايج آزمون کلموگراف اسميرنوف براي بررسي توزيع دادهها42
جدول 4-4. بررسي رابطه بين آمادگي جسماني با محيط کمر دانش‌آموزان43
جدول 4-5. بررسي رابطه بين رکورد پرش طول و محيط کمر دانش‌آموزان44
جدول 4-6. بررسي رابطه بين رکورد دراز و نشست و محيط کمر دانش‌آموزان45
جدول 4-7. بررسي رابطه بين رکورد دوي رفت و برگشت 4 در 9 متر و شاخص توده بدن دانش‌آموزان46
جدول 4-8. بررسي رابطه بين رکورد پرش طول و شاخص توده بدن دانش‌آموزان47
جدول 4-9. بررسي رابطه بين رکورد يک دقيقه دراز و نشست و شاخص توده بدن دانش‌آموزان48
جدول 4-10. بررسي رابطه بين محيط کمر و شاخص توده بدن دانش‌آموزان49
جدول 4-12. بررسي رابطه بين آمادگي جسماني و شاخص توده بدن دانش‌آموزان50
جدول 4-13. بررسي رابطه بين آمادگي جسماني و محيط کمر دانش‌آموزان51
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1. ارتباط بين محيط کمر و دوي 9×443
نمودار 4-3. ارتباط بين محيط کمر و درازنشست45
نمودار 4-5. ارتباط بين شاخص توده بدن و پرش طول47
نمودار 4-6. ارتباط بين شاخص توده بدن و درازنشست48
نمودار 4-8. ارتباط بين شاخص توده بدن و آمادگي جسماني50
نمودار 4-9. ارتباط بين شاخص آمادگي جسماني و محيط کمر51
فهرست شکلها
عنوان صفحه
شکل 3-1 اندازه گيري قد36
شکل 3-2 اندازه گيري وزن36
شکل 3-3 اندازه گيري محيط کمر37
شکل 3-4 آزمون درازنشست37
شکل 3-5 آزمون رفت و برگشت 4 در 938

رابطه آمادگي جسماني با شاخص توده بدن و محيط کمر در پسران دانش آموز 8 تا 10 ساله
محمد علي سياوش مقدم

چکيده
هدف از اين تحقيق بررسي رابطه آمادگي جسماني با شاخص توده بدن و محيط کمر در پسران دانش‌آموز 8 تا 10 ساله شهر رشت بود. براي اين منظور تعداد 324 نفر از دانش آموزان با روش نمونه‌گيري خوشه‌اي – تصادفي انتخاب و در تحقيق شركت داده شدند. در ابتدا قد (13/7±36/138)، وزن (87/9±79/37)، شاخص توده بدن1 (71/3±50/19) و محيط کمر2 (08/9±22/67) آزمودني‎ها اندازهگيري و ثبت شد. سپس متغيرهاي آمادگي جسماني که شامل آزمونهاي استاندارد يک دقيقه دراز و نشست، پرش طول ايستاده و دوي 4 در 9 متر رفت‌وبرگشت بود، اجرا شد و نتايج ثبت و تجزيه‌وتحليل شد. به دليل نرمال نبودن توزيع دادهها براي بررسي همبستگي بين آزمودني‌هاي تحقيق از آزمون همبستگي اسپيرمن استفاده شد (05/0P?). نتايج مطالعه حاضر نشان داد بين رکورد دوي رفت‌ و برگشت 4 در 9 متر و WC دانش‌آموزان ارتباط مثبت و معني‌داري برابر با 35/0، بين رکورد پرش طول و WC ارتباط منفي و معني‌داري برابر با 43/0- و بين رکورد دراز و نشست و WC ارتباط منفي و معني‌داري برابر با 20/0- وجود داشت که نشان مي‌دهد نمرات عوامل منتخب آمادگي جسماني با افزايش WC کاهش مي‌يابند. همچنين بين رکورد دوي رفت‌وبرگشت 4 در 9 متر و BMI ارتباط مثبت و معني‌داري برابر با 35/0، بين رکورد پرش طول و BMI ارتباط منفي و معني‌داري برابر با 38/0-، بين رکورد يک دقيقه دراز و نشست و BMI ارتباط منفي و معني‌داري برابر با 18/0-، بين آمادگي جسماني و BMI ارتباط منفي و معني‌داري برابر با 15/0 و بين آمادگي جسماني و WC ارتباط منفي و معني‌داري برابر با 23/0 وجود داشت. اين نتايج نشان‌دهنده نياز ضروري ارتقاي آمادگي جسماني در دانشآموزان مي‌باشد.
واژههاي کليدي: محيط کمر، شاخص توده بدن، آمادگي جسماني.
فصل اول
1-1- مقدمه
پيشرفت‌هاي شگرف در فنآوري و ماشيني شدن زندگي از ويژگي‌هاي دنياي مدرن امروزي است. پيامد ماشيني شدن زندگي، فقر حرکتي بوده که از ديدگاه تندرستي از مهم‌ترين مشکلات بشر امروزي است. اين پديده يکي از عوامل خطرآفرين چاقي محسوب مي‌شود. در پنجاه سال گذشته، پژوهش‌ها نشان داده‌اند مهم‌ترين عواملي که سبب بروز ناتواني‌ها و مرگ‌هاي زودرس مي‌شوند، از بيماري‌هاي عفوني و واگيردار به بيماري‌هاي مزمن و تحليل برنده تغيير يافته‌اند (121، 115). در سال 2001 بيماري‌هاي مزمن غيرواگير 95/0 از مرگ‌وميرهاي جهان را به خود اختصاص داد. چاقي يکي از اين بيماري‌ها است. در طي اين سال‌ها از يک سو، به علت افزايش توان اقتصادي جوامع صنعتي و رفاه بيش از حد در زندگي، زياده‌روي در مصرف چربي‌ها، گوشت، شکر، نمک و مصرف دخانيات رايج شده و از سوي ديگر ميزان فعاليت بدني کاهش يافته است. در مجموع، عوامل فوق سبب افزايش شيوع بيماري‌هاي غيرواگير و خطرات ناشي از آن شده است (141).
چاقي بيش از يک احساس نگراني و ناخوشايندي در حيطه زيبايي است. صرف‌نظر از نوع نگاه ما به چاقي به عنوان يک بيماري يا تنها به عنوان يک عامـل خطرآفرين، افراد مبتلا به اضافه‌وزن و چاقي با طيف وسيعي از بيماري‌ها و عوارض حاصله روبرو هستند که نيازمند اقـدامات تشخيـصي و درمـاني دقيـق و مبتني بر شواهد علمي خواهند بود. تأثير چاقي بر فعاليت‌هاي اجتماعي و شغلي و به طور کلي کيفيت زندگي نيز به نوبه خود بار اقتصادي-اجتماعي آن را مي‌افزايد به طوري که بيش از 10 درصد هزينه‌هاي بهداشتي-درماني را عوارض مستقيم و غيرمستقيم چاقي به خود اختصاص مي‌دهد. امروزه چاقي به عنوان يک معضل اصلي نظام سلامت به موازات ديابت قندي همه‌گيري دوقلوي قرن بيست و يکم نام گرفته‌اند. بهطوريکه طي سـه دهـه گذشته شيوع چاقي در دنيا به دو برابر افزايش يافته است. 65 درصد جمعيت جهان در کشورهايي زندگي مي‌کنند که افزايش وزن و چـاقي بيش از کم وزني باعث مرگ‌ومير مي‌گردند. سالانه حدود 8/2 ميليون نفر از افراد بالغ دنيا به علت چاقي دچار مرگ‌ومير مي‌شوند. بعـلاوه 44 درصـد بـار ديابت 23 درصد بار بيماري‌هاي ايسکميک قلب و بين 7 تا 41 درصد بار برخي از سرطان‌ها به اضافه‌وزن و چاقي نسبت داده مي‌شود (7).
افزايش شيوع اضافه‌وزن و چاقي علاوه بر کشورهاي صنعتي بسياري از کشورهاي با درآمد پايين و متوسط جهان را نيز با بار دوگانه بيماري‌ها روبـرو نموده است. درحاليکه، اين کشورها هنوز گرفتار مشکلات بيماري‌هاي عفوني و سوءتغذيه مي‌باشند شيوع عوامل خطر بيماري‌هاي غيرواگير از جمله اضافه‌وزن و چاقي به خصوص در جمعيت شهرنشين اين کشورها رو به افزايش است. افزايش روند چاقي در کودکان و نوجوانان نيـز از نگراني‌هاي ويژه سلامت جامعه محسوب مي‌گردد. عوارض متعدد پزشکي و رواني- اجتماعي چاقي و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان و بار سنگيني که از اين بابت بر جامعه تحميل مي‎شود، بر اهميت و ضرورت مديريت و پيشگيري از آن را در سنين حساس تاکيد مي‌کند (66). شکل دهي و تغيير رفتار در دوران کودکي و نوجواني به مراتب آسان‌تر از بزرگسالي است (136). علاوه بر اين با توجه به امکان تماس مستمر و منظم با نوجوانان در محيط‌هاي آموزشي، مدارس مي‌توانند نقش فعال و موثري را در ارتقاي سلامت آنها بازي کنند. آموزش‌هايي که هدف آنها پيشگيري از رفتارهاي پرخطر و عادات ناسالم در زندگي در سال‌هاي ابتدايي زندگي است، بايد بر يادگيري سبک زندگي سالم تاکيد کنند؛ زيرا سبک زندگي ناسالم زمينه‌ساز بسياري از بيماري‌ها و اختلالات است (80).
1-2- بيان مسئله
سال‌ها قبل، چاقي به عنوان يک بيماري براي سنين ميان‌سالي مطرح بود، ولي اخيراً شيوع چاقي در کودکان و در سنين مدرسه نيز سير پيش‌رونده‌اي يافته است (49). چاقي يک پديده چند عاملي است که از تعامل چندين عامل پيچيده از جمله وراثت و اجزاء رفتاري به ويژه فعاليت بدني و رژيم غذايي به وجود مي‌آيد که تحت تأثير زمينه‌هاي اجتماعي، فرهنگي و محيطي قرار دارد (37). اين دو عادت مربوط به سبک زندگي علاوه بر چاقي به عنوان مهم‌ترين عوامل خطر براي چندين بيماري مزمن مانند ديابت نوع 2، بيماري‌هاي قلبي عروقي و غيره شناخته مي‌شوند (135).
مطالعات نشان داده‌اند که چاقي در کودکي و نوجواني با خطر بالاي چاقي در بزرگ‌سالي همراه مي‌باشد که بخشي از اين اتفاق ممکن است ناشي از تداوم رفتارهاي ناسالم مربوط به سبک زندگي مانند رژيم غذايي نامناسب، فقدان فعاليت بدني و افزايش رفتارهاي کم تحرک تا بزرگ‌سالي باشد (131). افزايش شيوع چاقي در کودکان و نوجوانان نتيجه عدم تعادل بين انرژي دريافتي و هزينه انرژي مي‌باشد (79). طي دهه‌هاي گذشته هزينه انرژي در کودکان کاهش پيدا کرده است (130) و الگوي فعاليت بدني در نوجوانان نيز تغيير کرده است که در نتيجهي افزايش زمان صرف شده براي تماشاي تلويزيون، ظهور بازي‌هاي ويدئويي و اينترنت و همچنين کاهش مدت زمان براي فعاليت بدني در مدارس و جوامع مي‌باشد (53). تغيير در جهت اصلاح اين‌گونه رفتارهاي قابل تعديل که از دوران کودکي آغاز مي‌شود مي‌تواند نقش بالقوه اي در کاهش چاقي اپيدميک و آثار حمايتي سالم طولاني مدت و کوتاه مدت مهمي داشته باشد؛ بنابراين پيشگيري چاقي و بهبود عادات مرتبط به سبک زندگي سالم در کودکان در اولويت بالايي قرار دارد (97).
از سوي ديگر، بهبود آمادگي جسماني يک الويت سلامت عمومي براي کاهش شيوع قابل‌توجه و در حال افزايش بيماري‌هاي مرتبط با سبک زندگي در کشورهاي در حال توسعه و توسعه‌يافته مي‌باشد. از آن جا که فعاليت بدني عامل مهمي در کنترل توده‌ي بدن مي‌باشد، تمايل زيادي براي بررسي ارتباط بين فعاليت بدني و ترکيب بدني کودکان و نوجوانان و همچنيـن اهميت فعاليت بدني در حفظ سلامت و بهزيستي وجـود دارد (108). ايران کشـوري است با جمعيت‌هاي شهري گسترده و به مانند بيشتر کشورهايي که درگير تغييرات سريع اقتصادي و جمعيت‌شناسي است (45)، بيماري‌هاي غيرواگير به ويژه بيماري‌هاي قلبي-عروقي دليل اصلي مرگ‌ومير در ايران مي‌باشد (21).
ميزان شيوع فزاينده‌ي چاقي در دوران کودکي، نياز به شناسايي کودکان در معرض خطر براي انجام مداخله‌هاي پيشگيرانه را ضروري مي‌سازد. بر اساس گزارش سازمان ملي سلامتي و تغذيه‌ي آمريکا3 (NHANES)، شيوع اضافه‌وزن در بين کودکان 6 تـا 13 ساله از 7 به 11 درصد و در نوجوانان 11 تا 19 ساله از 5 به 11 درصد افزايش يافته است. در بيشتر گزارش‌هاي تحقيقي، چاقي و اضافه‌وزن بر اساس صدکهاي 85 و 95 شاخص توده‌ي بدني4 (BMI) بر اساس سن و جنس در نظر گرفته شده است (سازمان جهاني سلامت، 2005). در تحقيق ديگري شيوع اضافه‌وزن در نوجوانان 19-12 ساله 5/15 درصد و براي کودکان 11-6 ساله 3/15 درصد بود (71). در کودکاني که با افراد بالغ زندگي مي‌کنند به همان اندازه که شيوع چاقي در ميان بالغين افزايش مي‌يابد، در چاقي آن‌ها نيز تأثير دارد (120). در دو دهه‌ي اخير به طور مشخص اضافه‌وزن و چاقي در بيشتر کشورهاي توسعه‌يافته و در حال توسعه رو به افزايش است (67).
ايران همچون بسياري از کشورهاي در حال توسعه، شاهد تجربه‌ي اپيدمي جهاني چاقي و عوارض ناشي از آن است (45). در کشور ما نيز گزارش‌هايي هر چند محدود در زمينه‌ي شيوع چاقي و اضافه‌وزن در کودکان و نوجوانان ارائه شده است. بر اساس گزارش افشين پور، شيوع چاقي دانش‌آموزان پسر و دختر 11-6 ساله‌ي همداني 6/5 درصد بود. مظفري نيز تحقيقي را روي 463 دانش‌آموز ابتدايي يزد به منظور تعيين شيوع چاقي انجام داد و شيوع چاقي در دانش‌آموزان پسر را 3/4 درصد گزارش کرد (15). کم ترين ميزان شيوع اضافه وزن و چاقي کودکان ايراني در شهرهاي زاهدان و شهرکرد به ترتيب1/3، 6/0 و2/6، 3/2 درصد گزارش شده است. شيوع چاقي در کودکان 5 تا 10 ساله شهر تهران 5/4 درصد، کودکان 6 تا 14 ساله شهر شيراز 6 درصد و نوجوانان 6 تا 14 يزد 20 درصد گزارش شده است (82). در شهر رشت، ميزان شيوع اضافه وزن 8/18 درصد و ميزان شيوع چاقي 4/7 درصد گزارش شده است (65). با توجه به شيوع بالاي اضافه وزن و چاقي در کودکان و نوجوانان دانشآموز شهر رشت، لزوم درک عوامل مرتبط با چاقي و اضافه وزن ضروري به نظر ميرسد. از اين رو، در پژوهش حاضر تلاش ميکنيم تا به اين پرسش پاسخ دهيم که چه ارتباطي بين آمادگي جسماني با شاخص تودهي بدن و محيط کمر در پسران دانشآموز 8 تا 10 ساله دارد.
1-3- اهميت و ضرورت پژوهش
آنچه زيربناي تمام فعاليت‌هاي حرکتي انسان را تشکيل مي‌دهد ميزان آمادگي جسماني بدن است. داشتن آمادگي جسماني مناسب نه تنها در انجام حرکات بنيادي ما را ياري مي‌کند، بلکه در يادگيري مهارت‌هاي حرکتي نيز مؤثر است. آمادگي جسماني را مي‌توان بر حسب آمادگي جسماني مرتبط با سلامتي و آمادگي جسماني مرتبط با اجرا تعريف کرد. آمادگي جسماني يک کميت همگن چندبعدي است که از تولد تا مرگ تحت تأثير فعاليت‌هاي جسماني مختلف توسعه مي‌يابد و شديداً بيماري و عدم فعاليت را محدود مي‌کند (12). آمادگي جسماني وابسته به سلامت بدين معناست که سيستمهاي اصلي بدن سالم هستند و مؤثر عمل مي‌کنند، بنابراين فرد قادر است در کارهاي شديد و در فعاليت‌هاي اوقات فراغت شرکت کند و روشي مؤثر براي کاهش چندين عامل خطرزا که با بيماري‌هاي قلبي-عروقي، چاقي، ديابت و کمردرد مرتبط‌اند، بهشمار ميرود (12). آمادگي جسماني وابسته به اجرا با اجراي مهارت‌هاي حرکتي مرتبط است و اجزاي آن عبارت است از تعادل، سرعت، چابکي، هماهنگي، توان و زمان عکس‌العمل (5). تحقيقات اخير نشان مي‌دهد که تمرينات مناسب و مستمر موجب بهبود و افزايش ميزان قدرت، استقامت عضلاني، استقامت قلبي-تنفسي، انعطاف‌پذيري و همچنين سبب تناسب اندام و کاهش چربي‌هاي بدن مي‌شود و حذف و کنار گذاشتن آن به ويژه در سنين کودکي و نوجواني، اندام‌هاي حياتي را دچار ضعف و ناتواني، ناکارآمدي، محدوديت حرکتي و خستگي زودرس مي‌نمايد (13). در اين زمينه دانشمندان معتقدند که محروم بودن کودکان و نوجوانان از آمادگي جسماني که نتيجه مستقيم عدم فعاليت‌هاي جسماني و بي‌تحرکي است نه تنها منجر به تقليل نيروي عضلاني، سستي و رخوت، کاهش و محدود شدن ظرفيت کار جسماني و ذهني مي‌شود، بلکه رشد و نمو آن‌ها را مختل ساخته و آن‌ها را مستعد چاقي مفرط و آماده ابتلا به انواع مختلف بيماري‌هاي جسمي و رواني از جمله حملات قلبي مي‌کند (49). گشتل5 (1982) معتقد است که مردم به دو دليل عمده به آمادگي جسماني نياز دارند: اول، تمرينات و فعاليت منظم ورزشي موجب افزايش کارايي و سلامت دستگاه قلبي-تنفسي و عضلاني مي‌شود و دوم، آمادگي جسماني ظرفيت انسان را به بهره مندي کامل از مواهب زندگي افزايش مي‌دهد (12).
در دنياي امروز افراد زيادي وجود دارند که از لحاظ بدني داراي وضعيت نامناسبي هستند و شايد اغلب آن‌ها نيز از وضعيت غيرطبيعي خود آگاه نيستند و حتي به آن اهميت نمي‌دهند. در اين ميان مي‌توان به اضافه‌وزن غيرطبيعي و چاقي اشاره داشت (92). پيشرفت‌هاي صنعتي و زندگي ماشيني، فعاليت بدني انسان را در طي چندين سال اخير به حداقل خود رسانده است و بشر را با فقر حرکتي روبرو کرده است. فقر حرکتي مشکلات بزرگ‌تري به نام چاقي و اضافه‌وزن و کاهش توان هوازي را به دنبال دارد که امروزه بسياري از افراد به خصوص دانش‌آموزان مدارس با آن دست به گريبان هستند. (38).
الگوي فعاليت بدني از سنين پايين شکل گرفته و تا حدود 18 سالگي تثبيت مي‌شود و سپس در طول سال‎هاي بعدي عمر پايدار ميماند، لذا توصيه مي‌شود قبل از تثبيت اين عادت و در نتيجه مشکل شدن تغيير عادات شکل گرفته، اقدامات لازم براي پيروي از اصول شيوه سالم زندگي به مورد اجرا درآيد؛ زيرا تلاش‎هاي بعدي در جهت تغيير رفتارها و عادتهاي تثبيت‌شده، بسيار مشکل و چه بسا غيرممکن خواهد بود (49، 19). اگرچه مطالعات قبلي ارتباط بين فعاليت بدني را با اضافه‌وزن در كشورهاي توسعه‌يافته مورد بررسي قرار داده‌اند، اما معلوم نيست كه بتوان اين يافته‌ها را به ديگر گروه‌هاي نژادي با فرهنگ و سبك زندگي مختلف تعميم داد (64).
با توجه به اين كه شاخص هاي پيكرسنجي تحت تأثير عواملي مانند جنس، سن، قوم و نژاد، فرهنگ اجتماعي و وضعيت اقتصادي هستند و با توجه به خطرات ناشي از آمادگي جسماني پايين و ناهنجاري ها تركيب بدني در تندرستي افراد و به طور كلي جامعه، براي برخورداري از يك جامعه سالم شناخت زمينه‎هاي خطرزا ضروري است، بر همين اساس درک ارتباط بين عوامل آمادگي جسماني و شاخص‌هاي ديگر چاقي بدن در کنار BMI، همچون محيط کمر، در دانشآموزان ضروري است.
1-4- اهداف پژوهش
1-4-1- هدف کلي
بررسي رابطه آمادگي جسماني با شاخص توده بدن و محيط کمر در پسران دانش‌آموز 8 تا 10 ساله
1-4-2- اهداف اختصاصي
1. تعيين ارتباط بين رکورد دوي رفت و برگشت 4 در 9 متر و محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا ساله
2. تعيين ارتباط بين رکورد پرش طول و محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
3. تعيين ارتباط بين رکورد يک دقيقه دراز و نشست و محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
4. تعيين ارتباط بين رکورد دوي رفت و برگشت 4 در 9 متر و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
5. تعيين ارتباط بين رکورد پرش طول و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
6. تعيين ارتباط بين رکورد يک دقيقه دراز و نشست و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
7. تعيين ارتباط بين محيط کمر و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
8. تعيين ارتباط بين آمادگي جسماني با BMI دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
9. تعيين ارتباط بين آمادگي جسماني با محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله
1-5- فرضيه‌هاي پژوهش
1- بين رکورد دوي رفت و برگشت 4 در 9 متر و محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
2- بين رکورد پرش طول و محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
3- بين رکورد دراز و نشست و محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
4- بين رکورد دوي رفت و برگشت 4 در 9 متر و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
5- بين رکورد پرش طول و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
6- بين رکورد يک دقيقه دراز و نشست و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
7- بين محيط کمر و شاخص توده بدن (BMI) دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
8- بين آمادگي جسماني با BMI دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
9- بين آمادگي جسماني با محيط کمر دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله ارتباط معني‌داري وجود دارد.
1-6- پيش‌فرض‌هاي پژوهش
1. آزمونگر از توانايي و مهارت لازم در زمينه تحقيق و اندازه‌گيري‌ها برخوردار بوده است.
2. ابزار اندازهگيري دقيق و از روايي لازم برخوردار است.
3. شرايط آزمون براي همه آزمودني‌ها در تمام روش‌هاي اندازه‌گيري يکسان بوده است.
4. آزمودني‌ها با حداکثر تلاش آزمون‌هاي جسماني را انجام دادند.
5. آزمودني‌ها از سلامت لازم برخوردار بودند.
1-7- محدوديت‌هاي پژوهش
1-7-1- محدوديت‌هاي قابل‌کنترل
* دامنه سني آزمودني‌هاي مورد مطالعه 8 تا 10 سال بود.
* تمام نمونه‌هاي مورد آزمايش پسر بوده‌اند.
* نحوه اجراي آزمون براي همه آزمودني‌ها يکسان بوده است.
* آزمودني‌ها قبل از شروع آزمون‌هاي آمادگي جسماني، غير از گرم کردن فعاليت ديگري نداشته‌اند.
1-7-2- محدوديتهاي غيرقابل‌کنترل
1- ويژگيهاي وراثتي آزمودنيها.
2- وضعيت رواني آزمودنيها.
1-8- روش پژوهش
روش تحقيق حاضر از نوع توصيفي به طور اعم و همبستگي يا همخواني به طور اخص ميباشد که در آن ارتباط بين آمادگي جسماني و شاخص توده بدن و محيط کمر مورد بررسي قرار گرفت. اندازه‌گيري متغيرهاي تحقيق در سالن ورزشي و آزمايشگاه بر روي دانش‌آموزان پسر 8 تا 10 ساله انجام گرفت. در يک جلسه اندازه‌هاي آنترپومتريک و آمادگي جسماني ثبت ‌شد. قد (قدسنج)، وزن (ترازوي ديجيتال)، محيط کمر (متر نواري و در حد فاصل بين آخرين دنده و تاج خاصره (ناف)) و عوامل آمادگي جسماني که شامل يک دقيقه دراز و نشست سرعتي، پرش طول ايستاده و دوي 4 در 9 رفت و برگشت مي‌باشند، اندازه‌گيري ‌شد.
1-9- تعريف اصطلاحات و واژههاي پژوهش
آمادگي جسماني: آمادگي جسماني، ميزان آمادگي آزمودنيها در انجام آزمونهايي است که در اين تحقيق توان بيهوازي پاها، استقامت عضلاني ناحيه شکم، سرعت و چابکي آن‌ها را ميسنجد.
شاخص توده بدني: از تقسيم وزن به کيلوگرم بر قد به متر به توان 2 به دست مي‌آيد. BMI يکي از شاخص‌هاي پيکر سنجي مناسب در تعيين اضافه‌وزن و چاقي و پيشگوي معتبري در تعيين خطر بيماري قلبي عروقي مي‌باشد.
محيط کمر: براي محيط کمر از متر نواري و در حد فاصل بين آخرين دنده و تاج خاصره (ناف) استفاده مي‌شود.
درازونشست: درازونشست يک آزمون عملي براي ارزيابي استقامت عضلات شکمي مي باشد. براي انجام اين حرکت ابتدا به پشت بر روي زمين خوابيده و دست ها را ضربدري روي سينه گذاشته و شروع به بلند شدن و به اصطلاح کندن از زمين مي کنيم به طوري که بالا تنه از زمين جدا شده باشد. تعداد تکرار فرد در يک دقيقه ثبت مي شود.
پرش طول: آزموني براي سنجش توان عضلات پايين تنه مي باشد که در آن فرد پشت خط پرش ايستاده و بدون دورخيز با دو پا کنار هم، تاب دادن دو دست و خم کردن زانوها بيشترين مسافتي که مي تواند پرش مي کند. سه پرش انجام مي گيرد و بهترين پرش از پرش‌هاى هر شرکت‌کننده ثبت مي شود. کليه پرش‌ها بايستى از نزديک‌ترين نقطه اثرى که در منطقه فرود در نتيجه تماس بخشى از بدن يا اعضاى شرکت‌کننده بوجود مى‌آيد تا خط پرش و يا امتداد آن اندازه‌گيرى شود.
دوي 9×4 متر: وسايل مورد نياز براي اجراي اين آزمون، دو قطعه چوب 10×5×5 سانتي متر يا دو عدد کيسه ي کوچک يا توپ تنيس و يک عدد زمان سنج مي باشد. طول مسير آزمون 15/9 (30 فوت) مي باشد که ورزشکار بايد آن را 4 بار طي کند و در طي آن چوبها يا توپها را به سوي ديگر مسير حمل کرده، روي زمين بگذارد. براي شروع آزمون، شرکت کننده پشت خط شروع مي ايستد و با علامت”رو” شروع به دويدن ميکند. پس از رسيدن به انتهاي مسير، يکي از چوب ها (توپ ها) را برداشته، به سوي خط شروع برگشته و پشت خط روي زمين قرار مي دهد و همين عمل را براي بار دوم انجام مي دهد؛ ولي در برگشت نيازي نيست که چوب يا توپ دوم را روي زمين قرار دهد و با همان سرعت از خط عبور مي کند.
فصل دوم
?-1- مقدمه
در اين فصل به چاقي و عوامل آن و آمادگي جسماني و ارتباط آن با اضافه‌وزن و چاقي پرداخته مي‌شود و در نهايت مطالعات انجام‌شده در داخل و خارج موردبررسي قرار مي‌گيرند.
?-2- تعريف اضافه‌وزن و چاقي
چاقي معمولاً به‌عنوان يک وضعيت پزشکي تعريف مي‌شود که در آن چربي مازاد بدن با اختلال در سلامت در ارتباط است (91، 48). سازمان بهداشت جهاني بر اساس دستورالعمل‌هاي موجود، افراد بزرگ‌سال با شاخص توده بدني?(BMI) ?? يا بيشتر را به‌عنوان افراد داراي اضافه‌وزن و افراد با شاخص توده بدني ?? يا بيشتر را به‌عنوان افراد چاق تعيين و معرفي نموده است. اين نقاط مرجع حدودي مرتبط با خطرات تندرستي در بزرگ‌سالان مي‌باشد. شاخص توده بدن يک شاخص کاربردي آسان از وزن نسبي است و تا حد زيادي با اندازه‌گيري مستقيم چاقي رابطه دارد؛ اما يکي از محدوديت‌هاي استفاده از شاخص توده بدن به‌عنوان ميزان چاقي بدن اين است که شاخص توده بدن هردوي توده‌هاي چربي و خالص بدن را نشان مي‌دهد. ازآنجايي‌که، شاخص توده بدن در کودکان و نوجوانان نسبت به بزرگ‌سالان پايين‌تر است، تعاريف فوق‌الذکر براي گروه‌هاي سني کودکان و نوجوانان مناسب نخواهد بود. شاخص توده بدن در دوران کودکي تغيير مي‌کند و بين دختران و پسران نيز متفاوت مي‌باشد؛ بنابراين، وجود داده‌هاي مرجع برحسب سن و جنسيت ضروري خواهد بود (117).
نقاط مرجع تقريبي برحسب سن و جنسيت از ? تا ?? سالگي بر اساس تعريف چاقي در دوران کودکي و منابع اطلاعات بين‌المللي براي شاخص توده بدن کودکان، با نقاط مرجع حدودي ?? و ?? براي چاقي بزرگ‌سالان که به‌طور گسترده استفاده مي‌شود، مطابقت دارد. متأسفانه در مطالعات گذشته، تعاريف متعددي از چاقي کودکان مورداستفاده قرارگرفته است. صدكهايي از قبيل ?? به‌طورمعمول مورد استفاده قرار گرفته‌اند، اما ارزش اين نقاط مرجع حدودي به تعداد آزمودني‌هاي موردبررسي بستگي دارد. افزايش سطوح چاقي در افراد مختلف جامعه مفهوم آن اين است که از ?? درصد نيز افزايش داشته است که منجر به تدوين نقاط مرجع حدودي مختلف براي دوره‌هاي زماني مختلف و همچنين براي جوامع مختلف شده است (پيوست (2) جدول مقادير تخميني براي تعيين اضافه‌وزن و چاقي در سنين ? تا ?? سالگي).
?-?- تداوم اضافه‌وزن و چاقي از کودکي تا بزرگ‌سالي
در پيشينه تحقيقات همه‌گيرشناسي، روند پيگيري براي توصيف ثبات نسبي گسترش طولي يک متغير نتيجه مورداستفاده قرار مي‌گيرند و معمولاً مفاهيم زير را شامل مي‌شود: ?) ارتباط (همبستگي) بين اندازه‌گيري‌هاي اوليه و اندازه‌گيري‌هاي بعدي در زندگي يا حفظ يک موقعيت نسبي در داخل مقادير توزيع در جمعيت مورد مشاهده و در طول زمان. ?) قابليت پيش‌بيني مقادير آينده از طريق بررسي‌هاي اوليه (30).
در روند تحقيقات همه‌گيرشناسي، روند پيگيري اساساً به ارزيابي عوامل خطرزاي بيماري‌هاي مزمن اطلاق مي‌شود (31). با در نظر گرفتن احتمال شناسايي اوليه و درمان اضافه‌وزن و چاقي، ارزيابي ارتباط بين وضعيت وزن بدن در دوران کودکي و وضعيت وزن بدن در بزرگ‌سالي و همچنين عوامل خطرزاي مرتبط با بيماري‌هاي مزمن در هر سن معين اهميت بسيار زيادي دارد. يک ارتباط قوي به معناي تعيين احتمالي گروه‌ها و افراد داراي اضافه‌وزن در دوران بزرگ‌سالي که برنامه مداخلاتي بايد در مورد آن‌ها اجرا گردد. اغلب مطالعات ارتباطات ضعيف تا متوسطي را بين شاخص توده بدن در دوران کودکي و شاخص توده بدن در دوران بزرگ‌سالي گزارش کرده‌اند (72). رابطه بين شاخص توده بدن بين سنين ??-?? سال و ??-?? سال از ??/? تا ??/? متغير مي‌باشد. اين رابطه در سنين ??-?? سال و ??- ?? سال از ??/? تا ??/? متغير مي‌باشد. احتمال نسبي ابتلا به چاقي در بزرگ‌سالي از ?/? % تا ?/? % در سنين ?- ? سال (به عبارتي از هر ??? نفر به‌طور ميانگين ? تا ?/? نفر چاق شناسايي‌شده‌اند) و ?/? تا ?/?? در سنين ??- ?? سال متغير مي‌باشد (72). در تمامي مطالعات انجام‌شده گزارش‌شده است که روند پيگيري براي دوره‌هاي سني کوتاه‌تر، مناسب و قوي‌تر بوده است؛ بنابراين، وجود رابطه بين اضافه‌وزن و سن به معني آن است که با افزايش سن از کودکي به بزرگ‌سالي، اضافه‌وزن نيز افزايش خواهد يافت (73، 27). برخي مطالعات ثبات بيشتري در شاخص توده بدن از دوران کودکي تا بزرگ‌سالي براي افراد مؤنث نسبت به افراد مذکر گزارش کرده‌اند، اما يافته‌هاي متناقض زياد ديگري نيز وجود دارد (73). چاقي والدين به‌طور قابل‌توجه اي خطر چاقي در سنين بزرگ‌سالي را براي کودکان چاق و غير چاق به همراه دارد. آزمودني‌هاي که هردوي والدين آن‌ها چاق مي‌باشند، الگوي پيگيري قوي از چاقي از دوران کودکي تا بزرگ‌سالي را نشان داده‌اند (73).
?-4- چاقي دوران کودکي و پيامدهاي تندرستي طولاني‌مدت
افزايش قابل‌توجه شيوع چاقي در دوران کودکي طي چند دهه اخير، نگرش‌هاي موجود در مورد چاقي دوران کودکي را تغيير داده است و اين موضوع امروزه به‌عنوان يکي از ?? معضل مهم مرتبط با تندرستي در سطح جهاني موردتوجه قرارگرفته است (137). پيامدهاي چاقي در بزرگ‌سالي به‌خوبي شناخته‌شده است و شامل افزايش شيوع پرفشار خوني، ديابت نوع ?، چربي خون و افزايش خطر بروز سرطان‌هاي خاصي است.
پيامدهاي کوتاه‌مدت چاقي دوران کودکي به‌خوبي مشخص و شامل افزايش خطرات عوامل قلبي عروقي و امراض تنفسي است و در حال حاضر تحقيقات اندکي اثرات تندرستي و چاقي طولاني‌مدت دوران کودکي را مورد توجه قرار داده‌اند (109). اگرچه، به نظر مي‌رسد که بسياري از بيماري‌ها قلبي عروقي بزرگ‌سالان در نتيجه چاقي و ناهنجاري‌هاي مرتبط در دوره کودکي آن‌ها باشد.
در حال حاضر، پژوهش‌هاي اندك انجام‌شده اطلاعاتي را در مورد اثرات طولاني‌مدت تندرستي مرتبط با وضعيت وزن بدن دوران کودکي و نوجواني افراد در اختيار قرار داده‌اند و به‌طورکلي يافته‌هاي حاصل از مطالعات مختلف نشان مي‌دهد که کودکان و نوجوانان داراي اضافه‌وزن، افزايش سطوح خطرناك برخي عوامل خطرزاي بيماري‌هاي کرونر قلبي و بيماري‌هاي دوره بزرگ‌سالي مانند فشارخون و ديگر بيماري‌هاي قلبي عروقي را خواهند داشت (98). علاوه بر اين، نتايج برخي مطالعات حاکي از آن است که خطر مرگ‌ومير در آزمودني‌هاي بزرگ‌سال که هنگام کودکي يا بزرگ‌سالي داراي اضافه‌وزن يا چاق بوده‌اند، افزايش‌يافته است (4).
به‌طورکلي مي‌توان نتيجه‌گيري نمود که پيگيري‌هاي انجام‌شده حاکي از آن است که رابطه متوسطي بين وضعيت وزن بدن از دوران کودکي تا بزرگ‌سالي وجود دارد و اين‌که چاقي در دوران کودکي با چندين پيامد منفي مرتبط با تندرستي در دوران بزرگ‌سالي است. ازآنجايي‌که، همبستگي‌هاي قوي در اين خصوص مشاهده نشده است، براي کسب دانش و اطلاعات علمي بيشتر انجام مطالعات طولي بيشتر ضروري خواهد بود (107).
جدول (2-?) عوارض بالقوه مرتبط با چاقي در کودکان و نوجوانان (28)
جنبه‌هاي جسماني و روانيناراحتي‌هاي مرتبط با تندرستيروان‌شناختيتبعيض و انزواي اجتماعي، کاهش عزت‌نفس، اختلال در يادگيري، ناراحتي‌هاي مرتبط با شکل ظاهري بدن، بي‌اشتهايي عصبي- در ميان‌مدت و طولاني‌مدت؛ موفقيت اجتماعي و اقتصادي اندك، بي‌اشتهايي عصبيتنفسيحبس نفس و بي‌خوابي، آسم، تحمل اندك در تمرينات ورزشيارتوپديکمردرد، لغزش ديسک اپيفيز فوق راني، انحناي درشت نئي، اسپرينهاي قوزك پا، صافي کف پاگوارشي کبديکبد چرب غيرالکلي، پس زدن غذا از معده به مري و اختلالات تخليه معده، سنگ صفراتوليدمثلسندروم پلي سيستيک تخمداني، قاعدگي‌هاي غيرطبيعي، ناباروريقلبي عروقيپرفشار خوني، نيمرخ چربي مضر (HDL کلسترول پايين، تري گليسريدهاي بالا،LDL کلسترول بالا) در ميان‌مدت و طولاني‌مدت: افزايش خطر ابتلا به پرفشار خوني و نيمرخ چربي مضر در بزرگ‌سالان، افزايش ابتلا به بيماري شريان کرونري در بزرگ‌سالان، هيپرتروفي بطن چپغدد درون‌ريزهيپر انسولينمي، مقاومت انسوليني، اختلال در تحمل گلوکز، اختلال در گلوکز ناشتا، ديابت نوع ? در ميان‌مدت و طولاني‌مدت: افزايش خطر ديابت نوع ? در بزرگ‌سالانعصبيافزايش خوش خيم فشار درون جمجمه‌ايپوستيوجود لکه‌هاي سياه روي صورت و بدن، علائم احساس کشش پوست، برفک
?-5- ارزيابي ترکيب بدني در کودکان و نوجوانان
دو شاخص اصلي آنتروپومتريکي رشد جسماني در کودکان و نوجوانان، قد و وزن بدن مي‌باشند. ارزيابي معمول قد و وزن در افراد جوان و مقايسه آن‌ها با داده‌هاي نورم، اطلاعات مهم و متعددي در مورد بلوغ جسماني و شرايط تغذيه‌اي ازجمله سطح اضافه‌وزن در اختيار قرار مي‌دهد. به همين ترتيب، چنين اطلاعاتي امکان مقايسه ساده بين کودکان يک



قیمت: تومان


پاسخ دهید